WEEKTRADERA measured approach to weekly trading.

De atlas

Westers (EU, VS, Canada, Australië)RussischChineesStaat / genationaliseerd● = uranium   ◆ = zeldzame aarden / magneetmetalen   ▬ = exportroute

Het verhaal in het kort

Uranium. Niger leverde decennialang uranium aan de Franse kerncentrales, via het staatsbedrijf Orano (voorheen Areva) en de mijn SOMAÏR bij Arlit. Na de staatsgreep van 2023 draaide het land de rollen om. In juni 2025 nationaliseerde Niger SOMAÏR; Orano bezat daarvóór 63,4%. In november 2025 vertrok er volgens Orano ongeveer 1.050 ton uraniumconcentraat uit de mijn, ondanks een uitspraak van het arbitragetribunaal ICSID, en kondigde president Tiani aan het uranium op de wereldmarkt te verkopen. In augustus 2026 ging de vergunning naar een nieuw staatsbedrijf. Orano verloor eerder al het reuzendepot Imouraren.

Rusland vult het gat: Rosatom praat met Niger over mijnen én een kerncentrale, en het Russische Norgold kreeg goudvergunningen in Burkina Faso. China zat al in Niger met de Azelik-mijn (CNNC), maar ook Chinese bedrijven kregen in Mali en Niger te maken met strengere regels. De VS proberen terug te komen: in september 2026 organiseerde de Amerikaanse ambassade in Bamako een bijeenkomst over investeringen.

Magneetmetalen. Permanente magneten (neodymium-ijzer-boor) hebben neodymium, praseodymium, dysprosium en terbium nodig. China beheerst ongeveer 70% van de winning, rond 90% van de raffinage en meer dan 90% van de magneetproductie. Afrika's nieuwe projecten liggen vooral in het oosten en zuiden (Malawi, Tanzania, Angola, Zuid-Afrika, Madagaskar). In West-Afrika is Nigeria het enige land met een noemenswaardige voorraad: monaziet en columbiet uit oude tinmijnen op het Jos-plateau, grotendeels door Chinese opkopers geëxporteerd. Ook de mineraalzanden van Senegal bevatten zware mineralen. Voor magneten is West-Afrika dus een belofte, geen leverancier.

Waar het naartoe gaat: Nigers uranium ging vroeger per vrachtwagen naar de haven van Cotonou (Benin) en per schip naar Frankrijk. Sinds de grens met Benin dicht is, loopt de route via Togo of Burkina Faso en is de koper onzeker: Rusland, China, Iran en Turkije zijn genoemd. Nigeriaans monaziet gaat via Lagos vrijwel geheel naar China.

Cijfers

Uraniumproductie Niger, ton uranium per jaar (circa, World Nuclear Association). Daling door sluiting van de Akouta-mijn (2021) en de crisis na 2023.
Aandeel in de wereldproductie van uranium, circa 2022. Niger is klein, maar het enige grote Afrikaanse aanbod buiten Namibië.
China's aandeel in de keten van zeldzame aarden en magneten (circa, IEA).
Wie stuurt de West-Afrikaanse uraniumprojecten (aantal grote projecten, eigen telling).

Wie is er actief – en is het verhandelbaar?

BedrijfLand / blokWest-AfrikaBeurs
OranoFrankrijkSOMAÏR en Imouraren (Niger), kwijtgeraaktNiet genoteerd (staatsbedrijf)
Rosatom / Uranium OneRuslandGesprekken over Nigerese mijnen en kerncentraleNiet verhandelbaar, sancties
CNNC (Sopamin / Azelik)ChinaAzelik-mijn Niger, stilgelegdDochter CNNC Uranium in Hongkong; beperkt
Global AtomicCanadaDasa-project Niger, in aanbouwToronto: GLO, OTC: GLATF
GoviEx UraniumCanadaMadaouela (Niger, vergunning ingetrokken), Faléa (Mali)TSX-V: GXU
Aura EnergyAustraliëTiris-project MauritaniëASX: AEE
CamecoCanadaNiet in W-Afrika; profiteert van krapteNYSE: CCJ
Eramet (Grande Côte)FrankrijkMineraalzanden SenegalParijs: ERA
MP MaterialsVSWesters alternatief voor magnetenNYSE: MP
Lynas Rare EarthsAustraliëGrootste niet-Chinese raffinaderijASX: LYC
Energy FuelsVSUranium én zeldzame aarden (Madagaskar)NYSE: UUUU

Vergunningen: gegeven, ingetrokken, genationaliseerd

WanneerLandProject / bedrijfBesluitWaaromIn het nieuws
Juli 2023NigerHele sectorStaatsgreep; nieuwe militaire leidingBreuk met Frankrijk, toenadering tot RuslandFranse troepen moesten het land uit; daarna volgden de mijnbesluiten.
Januari 2024NigerAlle nieuwe vergunningenTijdelijke stop op nieuwe mijnvergunningenRegering liet een audit van de hele mijnsector doenSignaal aan buitenlandse investeerders dat de regels opnieuw worden geschreven.
Juni 2024NigerImouraren – OranoExploitatievergunning ingetrokkenMijnbouw lag stil; volgens Niger geen voortgangEen van de grootste uraniumvoorraden ter wereld (circa 200.000 ton). Orano probeerde het werk te hervatten, maar Nigerese veiligheidstroepen hielden personeel tegen.
Juli 2024NigerMadaouela – GoviExMijnrechten ingetrokkenDeadline van 3 juli 2024 om te beginnen met mijnen niet gehaald; „ontwikkelvoorwaarden niet nagekomen”Aandeel GoviEx kelderde. Arbitragezaak over het project (geschat op $376 miljoen) is later gepauzeerd voor overleg.
Oktober 2024NigerSOMAÏR – OranoOrano stopt productieUranium kon het land niet uit; geld raakte opGrens met Benin dicht, exportroute via Cotonou geblokkeerd.
Juni 2025NigerSOMAÏR – OranoGenationaliseerdRegering wil zelf controle over het uraniumOrano (63,4%) startte rechtszaken. In november 2025 vertrok circa 1.050 ton concentraat, tegen een ICSID-uitspraak in.
Augustus 2026NigerSOMAÏR – staatsbedrijfVergunning naar nieuw staatsbedrijfVolledige overname door de staat afgerondUranium-spotprijs liep op naar het hoogste punt in zes maanden.
16 september 2026NigerDasa – Global AtomicNiet ingetrokken; Amerikaanse lening goedgekeurdProject is echt in aanbouw (ondergronds sinds eind 2022), anders dan Imouraren en MadaouelaDe Amerikaanse ontwikkelingsbank DFC keurde een lening tot $414,2 miljoen goed, wel onder voorwaarden. Na Q3 2026 ontbrak nog $53,8 miljoen. De exportroute is nog niet opgelost.
15 juli 2024MauritaniëTiris – Aura EnergyLaatste vergunning verleend voor bouw en productieVolledige set rond: exploitatie, milieu en productieEerste uraniummijn van Mauritanië in zicht. Eerste productie uitgesteld tot eind 2028; nog het grootste deel van circa $400 miljoen nodig, gesprekken met DFC over $150–170 miljoen.

Mali: wij vonden geen recent besluit over de uraniumvergunning bij Faléa. Wel organiseerde de Amerikaanse ambassade in september 2026 in Bamako een bijeenkomst over Amerikaanse investeringen in de Malinese mijnbouw.

Aankomende vergunningen en projecten

ProjectLandBedrijfHerkomstStandVolgende stap
TirisMauritaniëAura Energy (ASX: AEE)Australisch (westers)Alle vergunningen binnenFinanciering en investeringsbesluit; productie eind 2028
DasaNigerGlobal Atomic (TSX: GLO)Canadees, Amerikaanse leningVergunning, in aanbouwVoorwaarden DFC-lening vervullen, exportroute regelen
FaléaMaliGoviEx (TSX-V: GXU)Canadees (westers)Verkenning; circa 6.700 ton uranium winbaar (Red Book 2026)Geen mijnvergunning bekend
Imouraren, SOMAÏRNigerStaat Niger, mogelijk RosatomNigerese staat, Russische partnerIn staatshandenNieuwe partner en koper; Rusland in gesprek
Nieuwe uraniumveldenNigerTNUC (staat) + Uranium OneNigerees + Russisch (Rosatom)Samenwerkingsakkoord december 2025 voor verkenning en winningConcrete vergunningen voor Uranium One nog niet bekend
Vergunningen 2026NigerTSUMCO en MAMICO (dochters van SOPAMIN)Nigerese staatVergunningen in 2026 toegekend; TSUMCO kreeg de SOMAÏR-vergunningZoeken naar kopers en technische partners
Arlit-concessieNigerWas Frans gelieerdFrans → staatConcessie van 58 jaar in mei 2026 geschraptNieuwe partner onbekend
Uraniumverkoop en -samenwerkingNigerNiet bij naam bekendChinees nucleair bedrijf; ook een Australische dealIn gesprek (september 2026)Gemeld: mogelijke verkoop van circa 1.000 ton aan Rosatom voor circa $170 miljoen, door beide ontkend

Achtergrond: van wie is Nigers uranium nu, en wie koopt het?

Een reconstructie, november 2026

Niamey – Wie vandaag wil weten wie het Nigerese uranium in handen heeft, komt steeds bij dezelfde naam uit: SOPAMIN, het mijnbouwbedrijf van de staat. Na het vertrek van Orano verdeelde de regering de bezittingen over twee dochters van SOPAMIN. TSUMCO kreeg in 2026 de vergunning van de oude SOMAÏR-mijn bij Arlit; MAMICO kreeg ook een uraniumvergunning. Daarnaast richtte Niger in september 2024 het staatsbedrijf TNUC op voor nieuwe uraniumvelden.

Amerikaanse aandeelhouders of partners hebben wij bij SOPAMIN, TSUMCO en MAMICO niet gevonden, ook niet gedeeltelijk. Het enige grote Amerikaanse geld in de Nigerese uraniumsector zit elders: bij het Canadese Global Atomic, dat voor zijn Dasa-mijn een voorwaardelijke lening tot $414,2 miljoen kreeg van de Amerikaanse ontwikkelingsbank DFC. De Nigerese staat bezit 20% van Dasa. Of dat geld ook echt wordt uitbetaald, hangt af van een werkende exportroute voor het uranium.

Want daar wringt het. De vraag is niet alleen wie het uranium bezit, maar ook wie het koopt. In december 2025 tekende TNUC een samenwerkingsakkoord met Uranium One, een dochter van het Russische Rosatom, om nieuwe velden te verkennen en te ontginnen. Sinds mei 2024 zijn er Russische militairen op Luchtmachtbasis 101 in Niamey. Toch is Rusland niet de enige gegadigde. Niger praat ook met een Chinees nucleair bedrijf, er is een Australische deal gemeld, en Iran wordt in verband gebracht met gesprekken over yellowcake.

In november 2025 verliet volgens Orano ongeveer 1.050 ton uraniumconcentraat de SOMAÏR-mijn. Dat gebeurde terwijl het internationale arbitragetribunaal ICSID Niger juist had opgedragen het uranium niet aan derden over te dragen. Waar die lading uiteindelijk terechtkwam, is niet bekend. Le Monde (“het originele artikel konden wij niet openen, daarom linken wij door naar Semafor”) meldde Franse zorgen over een mogelijke verkoop van circa 1.000 ton aan Rosatom voor ongeveer $170 miljoen; Niger en Rosatom ontkenden dat er een akkoord was.

Voor beleggers is de les helder. Het Nigerese uranium verdwijnt niet, maar het verschuift van westerse naar staats- en niet-westerse handen. Elke ton die naar Rusland, China of Iran gaat, ontbreekt in westerse contracten. Daardoor worden westerse producenten buiten de regio juist waardevoller.

Onze handelsstrategie

Wij zien West-Afrika niet als iets om rechtstreeks in te beleggen, maar als een oorzaak van krapte. Elke ton uranium die uit Niger verdwijnt naar Rusland of China, ontbreekt in westerse contracten. Daar profiteren gevestigde westerse producenten van, niet de avonturiers ter plekke.

Onze verdeling

CCJLYC.AXMPUUUUGLO.TOAEE.AXERA.PAGXU.V

Klik op een ticker voor onze analyse met de actuele cijfers.

Risico's. Politieke onteigening (zie Orano), sancties, grondstofprijzen die snel kunnen dalen, en kleine bedrijven met weinig geld. Dit is geen beleggingsadvies; beleg alleen met geld dat je kunt missen.

Vooruitblik: en Noord-Afrika?

Noord-Afrika speelt nu nauwelijks mee, maar dat kan veranderen. Algerije heeft bekende uraniumvoorraden in het Hoggar-gebergte, en Egypte kent kleine afzettingen en monazietzanden langs de Nijldelta. Echte mijnen zijn er nog niet.

Het interessantste land is Marokko. In zijn enorme fosfaatvoorraden zit uranium en zit ook een deel van de zeldzame aarden die nodig zijn voor magneten. Zolang de prijzen laag zijn, is het winnen daarvan te duur. Stijgen de uranium- en magneetprijzen sterk, of willen Europa en de VS koste wat kost minder afhankelijk worden van China en Rusland, dan kan Marokko een stabiele westerse leverancier worden, dichtbij Europa en zonder junta.

Kanttekening voor de toekomst. Vandaag is Noord-Afrika verwaarloosbaar, maar het is geen lege plek op de kaart. Wij verwachten dat er in de komende jaren wel gewonnen gaat worden, vooral in Marokko, waar uranium en zeldzame aarden als bijproduct uit fosfaat kunnen komen. Of en wanneer dat gebeurt, hangt af van hogere prijzen en van de westerse drang om onafhankelijk te worden van China en Rusland. Wij houden het in de gaten als langetermijnverhaal.

Verder lezen

WEEKTRADER · Cijfers zijn afgerond en indicatief · Stand 14 november 2026